Balans van werkzaamheid en bijwerkingen van duloxetine bij de behandeling van stressincontinentie: een meta-analyse van ‘clinical study reports’

PublicatieNr. 7 - 29 juli 2017
Jaargang51
RubriekOpnieuw bezien
Pagina's65

Achtergrond. Sinds 2016 maakt de European Medicines Agency (EMA) ‘clinical study reports’ (CSR’s) voor het publiek beschikbaar. CSR’s bevatten alle onderzoeksgegevens met individuele patiëntgegevens van een nieuw geneesmiddel die de fabrikant heeft verzameld en aangeboden aan de registratieautoriteit. Duloxetine (Yentreve®) is in de Europese Unie (EU) geregistreerd voor de behandeling van stressincontinentie bij vrouwen. In de Verenigde Staten (VS) is de registratie van duloxetine voor deze indicatie door de Amerikaanse registratieautoriteit Food and Drug Administration (FDA) geweigerd (Gebu 2005; 39: 54-56). De FDA heeft aangegeven dat in de bij haar aangeboden onderzoeken sprake was van meer zelfmoordpogingen dan verwacht.1 In de Europese productinformatie van duloxetine staan psychische problemen en suïcidaliteit wel vermeld als bijwerking.2 Een Deense onderzoeksgroep wilde weten wat de balans van werkzaamheid en bijwerkingen was van duloxetine bij de indicatie stressincontinentie en met name ook of duloxetine het risico op suïcidaliteit en geweld verhoogt. Zij kreeg de beschikking over de CSR van duloxetine.3

Methode. De CSR bevatte vier gerandomiseerde en placebogecontroleerde onderzoeken, met in totaal 1.913 patiënten, naar de werkzaamheid en bijwerkingen van duloxetine bij de behandeling van stressincontinentie.3 De werkzaamheid werd onder meer beoordeeld door het aantal incontinentie-episoden te bepalen en de veranderingen in de kwaliteit van leven (totale score op de ‘Incontinentie Kwaliteit van Leven’-schaal: 0-100 waarbij 0 de slechtste score is en 100 de beste) te beoordelen. De bijwerkingen omvatten algemene bijwerkingen, staken van het gebruik door bijwerkingen, suïcidaliteit, gewelddadig gedrag en voorlopers daarvan, zoals acathisie (rusteloosheid) en ‘activatie’ (slapeloosheid, angst en agitatie).

Resultaat. De werkzaamheid van duloxetine in het verminderen van het wekelijkse aantal incontinentie-episoden was statistisch significant groter dan placebo (gem. verschil -13,56% [95%BI= -21,59 ­ -5,53]). De kwaliteit van leven was ook significant beter met duloxetine (gem. verschil 3,24 punten). De effectgrootten waren echter klein. Men moet acht patiënten behandelen om bij één patiënt een uitslag ‘veel beter’ of ‘heel veel beter’ op de ‘Patient Global Impression of Improvement’-schaal te krijgen (Number Needed to Treat NNT 8). Het ‘Number Needed to Harm’ (NNH) bedroeg zeven voor het staken van het gebruik vanwege een bijwerking en eveneens zeven voor het ervaren van een activatie-bijwerking. Er werden geen gevallen van suïcidaliteit, geweld of acathisie gemeld.

Conclusie onderzoekers. Hoewel duloxetine werkzaam is bij de behandeling van stressincontinentie bij vrouwen, kwamen vaak bijwerkingen voor en was de balans van werkzaamheid en bijwerkingen in het nadeel van de werkzaamheid.

Plaatsbepaling

Het is een positieve ontwikkeling dat de EMA sinds 2016 CSR’s ter beschikking stelt aan onafhankelijke onderzoekers en de EMA laat hiermee zien dat ze ernst maakt met haar streven naar transparantie. Onafhankelijke onderzoekers krijgen zo de beschikking over dezelfde gegevens als de registratieautoriteit.

Er zijn tot nu toe slechts enkele van deze CSR’s beoordeeld door onafhankelijke onderzoekers, maar deze tonen andere conclusies dan die van de registratieautoriteiten. Eerder was dat met antidepressiva (Gebu 2016; 50: 129-130) en oseltamivir (Tamiflu®) (Gebu 2015; 49: 6-7) het geval. Toen de gerandomiseerde onderzoeken op grond waarvan het antidepressivum vortioxetine (Brintellix®) werd geregistreerd, door onafhankelijke onderzoekers werden onderzocht, bleek dat de conclusies haaks stonden op die van de autoriteiten (Gebu 2016; 50: 65-74) .

Literatuurreferenties

  1. https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/PostmarketDrugSafetyInformationforPatientsandProviders/ucm114970.htm.
  2. Productinformatie duloxetine (Yentreve®), via: http://www.ema.europa.eu, EPAR’s.
  3. Maund E, et al. Considering benefits and harms of duloxetine for treatment of stress incontinence: a meta-analysis of clinical study reports. CMAJ 2017; 189: E194-203.