Beleidsvoorschriften: de kracht van de Europese farmaceutische lobby

PublicatieNr. 11 - 3 december 2015
Jaargang49
RubriekBoekenplank
Pagina's133-134

Achtergrond en aanleiding. In september verscheen een rapport van het ’Corporate Europe Observatory’ (CEO), een non-profitorganisatie, over de lobby van de farmaceutische industrie bij Europese instellingen, zoals het Europees Parlement en de Europese Commissie (EC).1 Het is een vervolgonderzoek op een rapport uit 2012,2 en gaat met name in op de bedragen die zijn gemoeid met de lobby van de farmaceutische industrie, zoals die uit het Europees Transparantie Register (ETR, ook wel lobbyregister genoemd) naar voren komt. In het ETR geven de farmaceutische industrie en andere betrokkenen, nu nog vrijwillig,3 de bedragen op die zij aan lobbyen uitgeven. CEO is een onderzoeks- en campagnegroep die zich ten doel heeft gesteld om de bevoorrechte toegang en invloed die bedrijven en hun lobbygroepen genieten bij de Europese beleidsvorming zichtbaar te maken en aan te vechten.4 Het bestuur bestaat uit onderzoekers en leden van andere non-profitorganisaties.

gebu-2015-11-bigpharma

Het Europees Transparantie Register. CEO geeft aan dat onderrapportage een structureel probleem is, evenals de controle op de meldingen, waardoor de werkelijke bedragen waarschijnlijk hoger zullen zijn dan die in het ETR zijn opgenomen. Het ETR is door het CEO geraadpleegd in april 2015. De farmaceutische industrie, lobbygroepen en de tien lobby-consultancy-organisaties die het meeste verdienen aan die industrie, hebben opgegeven dat zij in 2015 bijna € 40 miljoen hebben uitgegeven aan lobbyen. Maatschappelijke en consumentenorganisaties hebben opgegeven dat zij in 2015 circa € 2,7 miljoen aan lobbyen hebben uitgegeven. Deze laatste organisaties hebben in totaal 48,4 fte’s beschikbaar voor het lobbyen met 44,5 toegangspassen tot het Europees Parlement, waarmee men toegang tot het parlement heeft. De industrie heeft 176,5 fte’s beschikbaar voor lobbyisten en circa 133 toegangspassen tot het parlement.

Uitgaven voor lobbyen en parlementspassen. In 2012 waren er 23 bedrijven geregistreerd in het ETR en in 2015 zijn dat er 40. Er zijn echter ook bedrijven die wel lobbyen maar niet in het ETR staan, zoals Menarini en Boehringer Ingelheim. In 2012 hadden de tien grootste farmaceutische bedrijven circa € 8,3 miljoen aan lobbyen gespendeerd en drie jaar later is dat bedrag gestegen naar bijna € 15 miljoen. Die tien bedrijven hebben 49 fte’s beschikbaar voor lobbyisten met 30 toegangspassen voor het parlement. CEO onderbouwt met getallen de bewering dat er ten minste twee bedrijven zijn die meer hebben uitgegeven aan lobbyen dan zij hebben opgegeven in het ETR.

Lobbyorganisaties. Veel van de farmaceutische bedrijven die in het ETR zijn opgenomen, lobbyen ook door opdrachten aan lobby-consultancy-organisaties. Deze gespecialiseerde organisaties worden veelal bijgestaan door voormalige EU-functionarissen die via een draaideurconstructie bij hen worden aangesteld. Hiermee wordt bedoeld dat mensen vanuit politieke of ambtelijke organisaties makkelijk van baan wisselen met private organisaties en omgekeerd. In het ETR staan zeker 25 lobbyorganisaties vermeld die één of meer farmaceutische bedrijven als klant hebben. Novartis bijvoorbeeld is klant bij 11 organisaties en Sanofi bij vijf. Deze lobbyorganisaties vertegenwoordigen ook bedrijven die niet in het ETR zijn opgenomen. De top tien van die lobbyorganisaties hebben bijna € 8,1 miljoen van de industrie ontvangen.

Lobbygroepen. Farmaceutische lobbygroepen zijn organisaties van de industrie die actief zijn op EU-niveau, zoals de ’Association of the European Self-Medication Industry’ en de ’European Association of Pharmaceutical Full-line Wholesalers’. In totaal zijn 18 van dergelijke organisaties opgenomen in het ETR. Zij hebben 68,5 fte’s beschikbaar voor lobbyisten en 24 lobbyisten die een toegangspas tot het parlement hebben. De genoemde organisaties hebben hun lobbyuitgaven verhoogd van € 2,3 miljoen in 2012 tot € 7,7 miljoen in 2015.

In het ETR is het ’Pharmaceutical Research and Manufacturers of America’ (PhRMA) niet opgenomen, terwijl er bewijzen zijn dat ze wel lobbyen op EU-niveau. De belangrijkste Europese lobbygroep ’European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations’ (EFPIA) heeft sinds het aantreden van de voorzitter van de Europese Commissie Juncker de meeste bijeenkomsten met belangrijke commissieafdelingen gehad, namelijk meer dan 50. Vertegenwoordigers van EFPIA zijn, als privépersonen, ook lid van deskundigengroepen, zoals die voor zeldzame aandoeningen, de bescherming van proefdieren bij wetenschappelijk onderzoek, en de wetgeving op het gebied van biotechnologie en ’genetic engineering’. De adviezen van deze deskundigengroepen dragen bij aan het tot stand komen van de officiële EU-regelgeving. In bepaalde deskundigengroepen zijn in het geheel geen vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties of consumentenorganisaties opgenomen, maar wel van EFPIA en andere lobbygroepen.

Besloten bijeenkomsten. In de eerste vier maanden dat de EC onder leiding stond van Juncker hebben farmaceutische bedrijven meer dan 50 besloten bijeenkomsten gehad met EU-commissieafdelingen die direct waren betrokken met het EU-beleid of met projecten die commercieel voor hen van belang waren.

Plaatsbepaling

De (farmaceutische) industrie geniet een bijna systematische en bevoorrechte toegang tot het besluitvormingsproces in de Europese Unie dat wordt gefaciliteerd door omvangrijke uitgaven voor lobbyen, diverse actoren, frequente bijeenkomsten met beleidsmakers en deelname in adviesgroepen voor het Europees Parlement. Vanwege de veel geringere inbreng van maatschappelijke organisaties en consumentenorganisaties worden Europarlementariërs en beleidsmakers hierdoor te eenzijdig geïnformeerd. Wat de gevolgen voor het Europees beleid en de volksgezondheid hiervan ook mogen zijn, ze zijn in elk geval niet transparant.

Literatuurreferenties

  1. Policy prescriptions: the firepower of the EU pharmaceutical lobby and implications for public health. Brussel: CEO, 2015. Via: http://corporateeurope.org/power-lobbies/2015/09/policy-prescriptions-firepower-eu-pharmaceutical-lobby-and-implications-public.
  2. Divide and conquer: a look behind the scenes of the EU pharmaceutical industry. Amsterdam/Brussel: HAI/CEO, 2012. Via: http://corporateeurope.org/sites/default/files/28_march_2012_divideconquer.pdf.
  3. Commission and Parliament implement new rules on Transparency Register. Via: http://www.europarl.europa.eu/news/en/news-room/content/20150127IPR15401/html/Commission-and-Parliament-implement-new-rules-on-Transparency-Register.
  4. Corporate Europe Observatory [homepage]. Via: http://corporateeurope.org/