Pas op met het gebruik van NSAID’s bij patiënten met hartfalen

PublicatieNr. 3 - 1 maart 2001
Jaargang35
RubriekProefschrift
Pagina's36

Bij patiënten met ernstig hartfalen kan een adequate nierfunctie in gevaar komen als gevolg van een verminderde renale perfusie. Tot in het eindstadium van hartfalen blijft de glomerulaire filtratie door intrarenale regulatiemechanismen veelal op een acceptabel niveau. Vaatverwijdende prostaglandinen, waaronder prostaglandine I2 en E2 die in de nier worden gesynthetiseerd, leveren hieraan een belangrijke bijdrage. Bovendien remmen deze prostaglandinen de renale natrium- en waterabsorptie, hetgeen bij hartfalen als gunstig kan worden beschouwd. Remming van de prostaglandinesynthese door bijvoorbeeld NSAID's kan daarom het cardiovasculaire evenwicht bij patiënten met hartfalen ongunstig beïnvloeden.
Reeds eerder is uit onderzoek gebleken dat gecombineerd gebruik van NSAID's en diuretica samenhing met een verdubbeling van het aantal ziekenhuisopnamen wegens hartfalen.1 In een recent proefschrift wordt het effect van NSAID's in twee verschillende populaties beschreven.2 Eerst werd onderzocht of NSAID's hartfalen kunnen veroorzaken bij ouderen die geen tekenen van hartfalen hadden. De conclusie van dit onderzoek was dat NSAID's bij deze groep geen eerste aanval van hartfalen uitlokten.
Vervolgens werd het effect van NSAID's onderzocht bij oudere patiënten die reeds eenmaal in een ziekenhuis waren opgenomen wegens bestaand hartfalen. Bij deze groep patiënten bleek dat het gebruik van NSAID's een verhoogd risico van heropname in het ziekenhuis gaf wegens een tweede aanval van hartfalen (RR 2,2 [95%BI=1,4-3,4]). Volgens dit onderzoek zou naar schatting 23% van de heropnamen wegens hartfalen kunnen worden toegeschreven aan het gebruik van NSAID's. Het effect was het sterkst bij patiënten die incidenteel NSAID's gebruikten (RR 3,3 [95%BI=1,6-6,7]). Artsen en apothekers dienen derhalve rekening te houden met de mogelijkheid dat (ook in de vrije verkoop verkrijgbare) NSAID's bij patiënten met bestaand hartfalen een verergering van de symptomen kunnen veroorzaken. Dit geldt voor de oudere NSAID's, maar ook voor de recent in de handel gekomen COX-2-selectieve NSAID's.


Literatuurreferenties

1. Heerdink ER, et al. NSAIDs are associated with increased risk of congestive heart failure in elderly patients taking diuretics. Arch Intern Med 1998; 158: 1108-1112.
2. Feenstra J. Adverse cardiovascular effects of drugs in patients with heart failure [proefschrift]. Erasmus Universiteit Rotterdam, Rotterdam: 2000.