www.geneesmiddelenbijlever­cirrose.nl

PublicatieNr. 11 - 24 november 2016
Jaargang50
RubriekWebsite van de maand
Pagina's133-134

Onlangs is tijdens het jubileumcongres van de ’Nederlandse Leverpatiënten Vereniging’ de website www.geneesmiddelenbijlevercirrose.nl van ’Stichting Health Base’ geïntroduceerd.1 De website bevat een deel voor patiënten en een deel voor zorgverleners. Dit artikel richt zich op het deel voor zorgverleners waarvan het doel volgens de website informatieverstrekking is. Per geneesmiddel wordt een specifiek advies over de veiligheid bij levercirrose en een optimale dosering gegeven. Dit klinkt veelbelovend, maar het roept ook enkele vragen op. Wat is de betrouwbaarheid, volledigheid en bruikbaarheid van deze website?

Levercirrose. Levercirrose is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door fibrosevorming in de lever. De leverfunctie is hierbij sterk verminderd, wat gevolgen heeft voor onder meer het metabolisme en de uitscheiding van geneesmiddelen. Levercirrose ontstaat als gevolg van onder meer overmatige alcoholconsumptie of chronische hepatitis.2 De prevalentie is 0,5 per 1.000 patiënten per jaar en dit komt overeen met één tot twee patiënten per huisartsenpraktijk.3

De website. Op de website wordt uitgelegd wat levercirrose is en welke stadia in de ziekte zijn te onderscheiden. Daarnaast wordt beschreven welke problemen zijn te verwachten bij het gebruik van geneesmiddelen. Via een zoekfunctie kan bij een aantal geneesmiddelen een advies worden gezocht of het geneesmiddel veilig is te gebruiken bij levercirrose en of de dosering zou moeten worden aangepast. De adviezen zijn echter nog niet volledig. Bij veel geneesmiddelen is het resultaat bij opzoeken ’nog niet beoordeeld’. Bovendien wordt de zorgverlener voor meer informatie verwezen naar zijn arts of apotheker, een enigszins vreemd advies.
Op de website is aangegeven welke geneesmiddelen al zijn beoordeeld, dit zijn er op dit moment ongeveer 50. Op het totaal aan geneesmiddelen is dit aantal nog beperkt. De geneesmiddelen zijn ingedeeld in zes verschillende veiligheidsklassen, te weten veilig, geen nadelige effecten bekend, nadelige effecten bekend, onveilig, onbekend of niet beoordeeld. Daarnaast wordt per geneesmiddel(engroep) de totstandkoming van het advies vermeld en is een volledig beoordelingsrapport te downloaden.
In een onlangs verschenen artikel wordt uitgelegd waarom de website van belang is.4 Slechts bij een deel van de patiënten met een contra-indicatie leverfunctiestoornis is sprake van levercirrose. Alleen dan is medicatiebewaking van belang, omdat bij leverfunctiestoornis de veranderingen in de farmacokinetiek en -dynamiek nog niet klinisch relevant worden beïnvloed. In de informatiesystemen zal dan ook de nieuwe contra-indicatie levercirrose worden ingevoerd. De huidige contra-indicatie leverfunctiestoornis zal op termijn komen te vervallen. Deze wijzigingen worden zowel in het geneesmiddelenbestand van Health Base (Pharmabase) als in het geneesmiddelenbestand (G-standaard) van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) opgenomen. De website geeft de achtergrondinformatie voor deze contra-indicatie, deze informatie is op dit moment nog nergens anders terug te vinden.4

Betrouwbaarheid. De website wordt onderhouden door de Stichting Health Base. Deze stichting ’laat artsen, apothekers en andere zorgverleners beschikken over informatie die past bij hun patiënt van dat moment’.5 De stichting wordt gefinancierd vanuit abonnementsgelden van artsen en apothekers die in hun informatiesysteem gebruik maken van de bestanden van Health Base. De website over geneesmiddelen bij levercirrose wordt gefinancierd via een subsidie van het programma ’Goed gebruik van geneesmiddelen’ van ZonMW.6 In het deskundigenpanel dat voor het project is samengesteld, zijn een aantal specialisten aanwezig die betalingen ontvangen van de farmaceutische industrie en dit wordt vermeld op de website. Deze vermelding is transparant, maar belangenverstrengelingen kunnen de betrouwbaarheid van de geboden informatie ondermijnen. In het deskundigenpanel zitten voorts onder meer vertegenwoordigers van de KNMP en de Nederlandse Leverpatiënten Vereniging. Het is niet duidelijk of deze patiëntenvereniging mede wordt gesponsord door de farmaceutische industrie.
De adviezen voor de verschillende geneesmiddelen zijn tot stand gekomen met behulp van een protocol dat in 2016 is gepubliceerd.7 Daarin wordt beschreven hoe per geneesmiddel(engroep) literatuur wordt verzameld en welke gegevens worden onderzocht. Op basis daarvan wordt een geneesmiddel ingedeeld in één van bovengenoemde klassen en worden eventuele doseeradviezen ingevuld. De resultaten van deze stappen worden besproken in het deskundigenpanel dat het definitieve advies vaststelt. De adviezen worden jaarlijks herzien. Er is begonnen met het beoordelen van alle geneesmiddelen die bij levercirrose of complicaties daarvan worden gebruikt.7

Conclusie. Hoewel slechts voor een kleine groep patiënten bestemd, voorziet de website in een behoefte aan informatie die snel is te raadplegen en praktische adviezen geeft. De website geeft uitgebreid en duidelijk aan op welke manier de adviezen tot stand zijn gekomen, maar gezien de belangenverstrengeling van sommige deskundigen is de onafhankelijkheid van de geboden adviezen niet optimaal gegarandeerd. Helaas is nog slechts voor een klein deel van de geneesmiddelen een advies ingevuld en dit maakt de website op dit moment minder goed bruikbaar.

Literatuurreferenties

  1. Anonymus. Website voor medicatie bij levercirrose. Pharm Weekbl 2016; 151: 7.
  2. Muris JWM, et al. Gastro-enterologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2007.
  3. Linden MW van der, et al. Tweede nationale studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartspraktijk. Klachten en aandoeningen in de bevolking en de huisartspraktijk. Utrecht/Bilthoven: NIVEL/RIVM 2004.
  4. Weersink RA, et al. Medicatiebewaking pas bij levercirrose van belang. Pharm Weekbl 2016; 151: 26-27.
  5. Informatie Stichting Health Base. Via: www.healthbase.nl.
  6. Project: Ontwikkeling en implementatie van doseeradviezen voor geneesmiddelen bij patiënten met levercirrose (836044009). Via: http://www.zonmw.nl/nl/projecten/project-detail/ontwikkeling-en-implementatie-van-doseeradviezen-voor-geneesmiddelen-bij-patienten-met-levercirrose/samenvatting/
  7. Weersink RA, et al. Evaluating the safety and dosing of drugs in patients with liver cirrhosis by literature review and expert opinion. BMJ Open 2016; 6: e012991.